Ballicakoyu Yardimlasma Ve Dayanisma Dernegi... Resmi internet Sitesi..Ballicakoyu Yardimlasma Ve Dayanisma Dernegi

Sultan II.Abdulhamit ve bor madeni

Tarihçi yazar Mustafa Armaðan'ýn Zaman gazetesinin Pazar ekinde gündeme getirdiði çarpýcý belgeler...

Abdülhamid�in bor�u kaptýrmama mücadelesi

Bor madeniyle ilgili yýðýnla spekülasyon yapýldýðýný biliyorsunuz. Türkiye�nin, hatta dünyanýn geleceði bor madenine baðlýdýr diyenler dahi çýkýyor. Bordan uçak gövdesi yapýmýndan füze yakýtýna kadar pek çok ileri teknoloji ürününde yararlanýldýðý biliniyor.

Hatta hatýrlarsýnýz bor yüzünden 2007 yýlýnda ABD�nin Türkiye ile savaþa gireceði üzerine romanlar bile kaleme alýnmýþtý. Ancak II. Abdülhamid�in bor madenini yabancýlara kaptýrmamak için verdiði mücadele pek bilinmez. Bu yazýda arþiv belgelerine dayanarak 10 yýl kadar devam eden bu mücadeleden bazý kesitler sunacaðým.

Ancak bilmemiz gereken bir þey varsa bor madeninin Türkiye�de oldukça erken keþfedildiði ve ilk maden çýkarma izninin, daha 1865 yýlýnda, yani Abdülaziz devrinde Desmazures (Dömazür) isimli bir Fransýz�a 20 yýllýðýna verildiðidir. Ýþte bor madeninin dünyada en bol bulunduðu yerlerden biri olan Balýkesir�in Susurluk ilçesinin Sultançayýrý bölgesindeki bu madenin iþletme imtiyazý, Hanson adlý bir Ýngiliz ile Giove (Cove) adlý bir Ýtalyan uyruklu giriþimcinin iþtahýný kabartýr ve onun civarýnda baþka bir madenin imtiyazýný almak için harekete geçerler. Fakat Fransýz iþin peþini býrakmaz ve Mart 1880�de Fransýz Elçiliðini harekete geçirerek bunu protesto eder.

Tabii ucu Babýali�ye uzanan iþlerden Abdülhamid�in haberdar olmamasý düþünülemez. Rekabetin kýzýþmasý üzerine madenden baþlangýçta yüzde 5 rüsum (vergi) alýnýrken, bu oran 4 kat artýrýlmýþ ve tam yüzde 20�ye çýkarýlmýþtýr. Böylece yabancý þirketlerin iþi zorlaþtýrýlmakta, adeta imtiyazýný aldýklarý bu madenleri kendiliklerinden terk etmeleri arzulanmaktadýr. Belgelerden 1884 yýlýna doðru bor çýkarmak isteyen þirketler arasýndaki rekabetin adeta kapýþmaya dönüþtüðü görülmektedir. Çözüm olarak maden sahasýndaki iþletmelere �Paydos!� denilmiþse de, bu da ortalýðýn yatýþmasýna yetmemiþtir. Çünkü yasaklamaya raðmen bor, bu defa kaçak yollardan, arpa vs. eþya arasýna konularak yurt dýþýna kaçýrýlmakta, ocakta bekletilen madenler de ayrý bir gelir kaybýna sebep olmaktadýr.

Hanson-Cove þirketi ise iþin peþini býrakmak niyetinde deðildir. Þirket 1887 yýlýna geldiðimizde Osmanlý maliyesinin de zor durumda olmasýndan istifadeyle cazip ödeme teklifleri sunarak yeni bor imtiyazlarý koparmak için uðraþmaktadýr. Nitekim bu cazip teklifler Danýþtay (Þûra-yý Devlet) tarafýndan kabul edilmiþ olup Bakanlar Kurulu�nca da onaylanmýþtýr. Þimdi sýra bir kiþiyi ikna etmeye gelmiþtir. Kim olduðunu tahmin ettiniz sanýrým: Sultan Abdülhamid. Ondan da bir �irade� koparýldý mý, iþ tamamdýr.

Baþbakanlýktan Yýldýz Sarayý�na yazýlan ve iki harita eklenerek gönderilen tezkerede bu hususta Padiþah hazretleri her ne emir ve ferman buyururlarsa onun hükümlerine göre hareket edileceði belirtilmekteydi. Takvimler, 9 Þubat 1887�yi gösteriyordu. Bu tarihten 3 ay sonra, 20 Nisan 1887 tarihli bir baþka belgeden öðreniyoruz ki, saraydan bu konuda herhangi bir emir çýkmamýþtýr. Çünkü Sultan II. Abdülhamid, Nuh demiþ, peygamber dememiþtir. Bu yabancý þirketlere bor imtiyazýný kaptýrmamaya kararlýdýr ve bu yüzden Babýali�nin kararýný imzalamayýp savsaklamakta, tabir caizse buza yatýrmaktadýr.

Su uyur düþman uyumaz, derler. Þimdi Ýngiltere Büyükelçisi devrededir ve türlü övgüler düzerek Abdülhamid�den yardým istemektedir. Ancak Osmanlý çýkarlarýna aykýrý olduðuna inandýðý bu irade bir türlü çýkmaz. Çünkü Abdülhamid, bor madeni üzerinde oynanan oyunlarýn farkýnda olacak kadar uyanýk bir yöneticidir.

Nihayet Yýldýz Sarayý�ndan beklenen karar, 1889 yýlýnda yine ayný yerde baþka bir bor madeninin imtiyazý için çýkar. Bilin bakalým kime? Ýngiliz veya Ýtalyan giriþimcilere deðil elbette. Aþaðýda orijinalini verdiðimiz belgeye bakýlýrsa Abdülhamid, artýk bor madeni imtiyazlarýný yerli üreticilere, özellikle de kendisine yakýn olan paþalara vermeye baþlamýþtýr. Bunun amacý da elbette bu deðerli madenin kendisinin kontrol edebileceði insanlarýn elinde durmasýdýr. Zaten kapitülasyonlarla baþý yeterince dertte olan devleti yeni bir sorun yumaðýna daha gömmemektir.

Ýþte Baþbakanlýk Arþivi�nde bulunan (Yýldýz Prk. Bþk. Dos.16/ Göm. 53) o belgenin sadeleþtirilmiþ hali:

�Hüdavendigâr vilayetinde, Karesi sancaðýnda, Fart nahiyesinde, Ýldiz ve Aziziye köyleri civarýnda, doðusunda Ilýca yolundaki Kapalýdere içinde Sulucek mezarlýðý ve kuzeyinde Sulucek ince yolu boyunca Arnavud Aðýlý ve Germe Kaya ve batýsýnda Küplü deresindeki köprüye ve oradan da Sultançayýrý�ndan gelen caddede biri Ýldiz�a ve diðeri Hanson-Cove þirketine giden yoldan kesildikleri noktaya kadar ve güneyinde söz konusu noktadan adý geçen þirketin sýnýrý boyunca Kapalýdere�de sonlanan sýnýr dahilinde yaklaþýk olarak 1500 dönüm arazide çýkacaðý düþünülen borasit madeni imtiyazýnýn usul ve nizamý dairesinde padiþah hazretlerinin deðerli yaverlerinden ve büyük mareþallerinden Fuad Paþa hazretlerine verilmesi onun verdiði dilekçe üzerine çýkan padiþahýn irade-i seniyyesi gereðidir. 23 Aðustos 1889.�

119 yýl bile geçmiþ olsa Abdülhamid�den çýkýp uçak gövdesindeki bora dokunabilirsiniz.

(Son belge hariç, diðer bilgiler Hayri Mutluçað�ýn �Belgelerle Türk Tarihi Dergisi�nin Ekim 1967 tarihli ilk sayýsýndaki yazýsýndan yararlanýlmýþtýr.)

Zaman-Pazar

11 Ayýn sultaný RAMAZAN'I ÞERÝF geliyor..

Ramazan Ayý Faziletleri
Peygamber efendimiz (s.a.v.), Ramazan-ý þerifin fazileti hakkýnda buyuruyor ki:(Ramazan ayý mübarek bir aydýr. Allahü teâlâ, size Ramazan orucunu farz kýldý. O ayda rahmet kapýlarý açýlýr, Cehennem kapýlarý kapanýr, þeytanlar baðlanýr. O ayda bir gece vardýr ki, bin aydan daha kýymetlidir. O gecenin [Kadir gecesinin] hayrýndan mahrum kalan, her hayýrdan mahrum kalmýþ sayýlýr.)
[Nesai](Ramazan ayý gelince, �Hayýr ehli, hayra koþ, þer ehli, kötülüklerden el çek� denir.) [Nesai](Ramazan bereket ayýdýr. Allah bu ayda, günahlarý baðýþlar, dualarý kabul eder.) [Taberani](Ramazan gelince, Allahü teâlâ meleklere, müminlere istiðfar etmelerini emreder.) [Deylemi](Farz namaz, sonraki namaza kadar; *****a, sonraki *****aya kadar; Ramazan ayý, sonraki Ramazana kadar olan günahlara kefaret olur.)
[Taberani] (Peþ peþe üç gün oruç tutabilenin, Ramazan orucunu tutmasý gerekir.)
[Ebu Nuaym](Bu aya Ramazan denmesinin sebebi, günahlarý yakýp erittiði içindir.)
[Ý.Mansur](Ramazanýn baþý rahmet, ortasý maðfiret, sonu ise, Cehennemden kurtuluþtur.) [Ý.Ebiddünya](Ýslam, kelime-i þahadet getirmek, namaz kýlmak, zekat vermek, Ramazan orucunu tutmak ve haccetmektir.)
[Müslim](Allahü teâlânýn, gözlerin görmediði, kulaklarýn iþitmediði ve hiç kimsenin hayaline bile gelmeyen nimet dolu sofrasý, ancak oruçlular içindir.)
[Taberani]Ýmam-ý Rabbani hazretleri de buyuruyor ki: Mübarek Ramazan ayý, çok þereflidir. Bu ayda yapýlan, nafile namaz, zikir, sadaka ve bütün nafile ibadetlere verilen sevap, baþka aylarda yapýlan farzlar gibidir. Bu ayda yapýlan bir farz, baþka aylarda yapýlan yetmiþ farz gibidir. Bu ayda bir oruçluya iftar verenin günahlarý affolur. Cehennemden azat olur. O oruçlunun sevabý kadar, ayrýca buna da sevap verilir. O oruçlunun sevabý hiç azalmaz.Bu ayda, emri altýnda bulunanlarýn, iþlerini hafifleten, onlarýn ibadet etmelerine kolaylýk gösteren âmirler de affolur, Cehennemden azat olur. Ramazan-ý þerif ayýnda, Resulullah, esirleri azat eder, her istenilen þeyi verirdi. Bu ayda ibadet ve iyi iþ yapabilenlere, bütün sene bu iþleri yapmak nasip olur. Bu aya saygýsýzlýk edenin, günah iþleyenin bütün senesi, günah iþlemekle geçer.Bu ayý fýrsat bilmeli, elden geldiði kadar ibadet etmelidir. Allahü teâlânýn razý olduðu iþleri yapmalýdýr. Bu ayý, ahireti kazanmak için fýrsat bilmelidir. Kur�an-ý kerim Ramazanda indi. Kadir gecesi bu aydadýr. Ramazan-ý þerifte iftarý erken yapmak, sahuru geç yapmak sünnettir. Resulullah bu iki sünneti yapmaya çok önem verirdi.Ýftarda acele etmek ve sahuru geciktirmek, belki insanýn aczini, yiyip içmeye ve dolayýsýyla her þeye muhtaç olduðunu göstermektedir. Ýbadet etmek de zaten bu demektir.Hurma ile iftar etmek sünnettir. Ýftar edince, (Zehebez-zama� vebtellet-il uruk ve sebet-el-ecr inþaallahü teâlâ) duasýný okumak, teravih kýlmak ve hatim okumak önemli sünnettir.Bu ayda, her gece, Cehenneme girmesi gereken, binlerce Müslüman affolur, azat olur. Bu ayda, Cennet kapýlarý açýlýr. Cehennem kapýlarý kapanýr. Þeytanlar, zincirlere baðlanýr. Rahmet kapýlarý açýlýr. Allahü teâlâ, bu mübarek ayda Onun þanýna yakýþacak, kulluk yapmayý ve Rabbimizin razý olduðu, beðendiði yolda bulunmayý, hepimize nasip eylesin! Açýktan oruç yiyen, bu aya hürmet etmemiþ olur. Namaz kýlmayanýn da, oruç tutmasý ve haramlardan kaçýnmasý gerekir. Bunlarýn orucu kabul olur ve imanlarý olduðu anlaþýlýr. Ramazanda oruç tutmak hakkýndaki hadis-i þeriflerde buyuruluyor ki:(Ramazan orucu farz, teravih namazý ise sünnettir. Bu ayda oruç tutup, gecelerini de ibadetle geçirenin günahlarý affolur.)
[Nesai](Ramazan orucunu farz bilip, sevap bekleyerek oruç tutanýn günahlarý affolur.)
[Buhari](Ramazan orucunu tutup ölen mümin, Cennete girer.)
[Deylemi](Ramazan bereket ayýdýr. Allah bu ayda, günahlarý baðýþlar, dualarý kabul eder. Bu ayýn hakkýný gözetin! Ancak Cehenneme gidecek olan, bu ayda rahmetten mahrum kalýr.) [Taberani](Ramazan ayýnda ailenizin nafakasýný geniþ tutun! Bu ayda yapýlan harcama, Allah yolunda yapýlan harcama gibi sevaptýr.)
[Ýbni Ebiddünya](Oruçlunun susmasý tesbih, uykusu ibadet, duasý makbul, ameli de çok sevaptýr.)
[Deylemi](Oruçlu iken çirkin konuþmayýn! Birisi size sataþýrsa, �Ben oruçluyum� deyin!) [Buhari]Ramazan-ý þerifte, oruç tutmak çok sevaptýr. Özürsüz oruç tutmamak büyük günahtýr. Hadis-i þerifte, (Özürsüz, Ramazanda bir gün oruç tutmayan, bunun yerine bütün yýl boyu oruç tutsa, Ramazandaki o bir günkü sevaba kavuþamaz) buyuruldu.
(Tirmizi) Ama dini bir mazeret varsa oruç tutmamak günah olmaz

Lütfen duyarlý olalým:SU TASARRUFU

Musluklarýmýzý, sifonlarýmýzý, daima bakýmlý tutabiliriz. Bozuk olanlarý hemen onarýn. Çünkü saniyede bir damla akan su, yýlda 3 metreküplük yani 3 tonluk bir tüketime tekabül eder. Çamaþýr ve bulaþýk makineleri bir defada ortalama 40 litre su tüketmektedir. Makinelerinizi tam doldurmadan çalýþtýrmayýp ve kýsa programlarý tercih edebiliriz. Banyo yerine duþu tercih edebiliriz. Bir duþta ortalama 50 litre su, bir banyoda 150 litre su tüketilir. Tek bir kiþi yýlda ortalama 49.140 litre suyu tuvaletlerde tüketir. Sifonun bir kez çekilmesi ile 10 lt su harcanýr. Yeni teknolojiler sayesinde standart modellere göre %60 daha az su tüketen klozetler bulunmaktadýr. Rezervuarlarýn boyutunu küçültebiliriz. 12-20 litrelik yerine 6-7 litrelik ve kademeli rezervuarlarý tercih edebiliriz. Sifon çekildiðinde suyu renklendirsin ve temizlesin diye tuvalete asýlan maddeleri kullanmayalým. Bunlar kanalizasyona karýþarak kirliliðe sebep olur. Traþ olurken, ellerimizi yýkarken, diþlerimizi fýrçalarken, bulaþýklarý sabunlarken açýk býrakýlan musluk, dakikada yaklaþýk 15-20 litre suyun boþa akmasýna sebep olur. Bu iþleri yaparken musluðu ihtiyacýmýz olduðu kadar açalým. Ýçme suyu dýþýndaki sularý birkaç kez kullanmaya çalýþabiliriz. Sebze ve meyve yýkadýðýnýz suyla çiçekleri ve bahçeleri sulayabilir, temizlik yapabiliriz. Evde kullanýlan temizlik malzemeleri, atýk sularla birlikte nehirlere karýþýr. Ýçinde fosfat bulunmayan ve suda ayrýþabilen temizlik ürünlerini kullanabiliriz. Temizlikte sývý sabun, toz sabun gibi doðal esaslý olanlarý tercih edebiliriz. (Hem doðaya zarar vermez hem de daha az suyla durulanabilir.) Diðer kimyasal deterjanlarýn (petrol türevi temizleyiciler) doðal ortam için sakýncýlarýnýn yaný sýra bol suyla durulanmalarý gerekir. Otomobilimizi ve balkonlarýnýzý hortumla yýkamak yerine silerek veya kova ve sünger kullanarak temizleyebiliriz. Hortumla yýkama, yaklaþýk 550 litre su kullanýmý demektir. Su basmasýný engellemek için evden çýkarken ana vanayý kapatmak iyi bir tedbirdir. Çamaþýr suyu, atýk maddelerin ayrýlýp çözülmesini saðlayan yararlý bakterileri öldürür. Çamaþýr suyunu olabildiðince az kullanalým. Kapý önü, balkon, teras gibi yerlerin temizliðinde hortumla su tutmak yerine süpürge kullanabiliriz. Bahçe sulamak için, buharlaþmanýn az olduðu sabah ya da akþamüstü saatlerini tercih edebiliriz.

ÜÇ AYLAR (Þuhur-u Selase)

ÜÇ AYLAR (Þuhur-u Selase)

�Üç Aylar� sonu ramazan ayý ile biten feyizli ve bereketli bir maneviyat mevsimidir. Bu aylar, kameri takvime göre recep, þaban ve ramazan aylarýdýr. Bu aylar, rahmet dalgalarýnýn baþladýðý, manevi huzur ve sükunun kalplere doðduðu, ilahi rahmetin coþtuðu aylardýr. Bu aylar girince, mü�minlerin ruhlarýný manevi bir hava kaplar.

Bu mübarek aylarýn manevi deðerine Hz. Peygamber iþaret etmiþ ve þöyle buyurmuþlardýr:

�Recep Allah�ýn ayý, þaban benim ayým, ramazan da ümmetimin ayýdýr.�

�Ey Allah�ým! Recep ve þabaný bize mübarek kýl, bizi ramazana kavuþtur.�

Bu aylar mübarek gecelerle doludur. Recep ayýnýn ilk *****a gecesi, regaib gecesi, yirmi yedinci gecesi de mirac gecesidir. Þaban ayýnýn on beþinci gecesi berat gecesi, ramazan ayýnýn yirmi yedinci gecesi de kadir gecesidir.

Zünnun-i Mýsri þöyle der:

�Recep tohum ekme, þaban sulama, ramazan ise hasat ayýdýr.�

Üç aylar, geçmiþin muhasebesini yaparak, geleceðe azim ve enerji dolu bir þevkle atýlmak için iyi bir imkandýr. Hayatýmýzda oto kontrol sisteminin kurulmasýna vesile olan mübarek üç aylar ve kandiller dünyevi meþguliyetlerimizden sýyrýlýp, yaratýlýþ gayemizi düþünmemiz; yaratan ve yaratýlanlarla olan münasebetlerimizi deðerlendirmemiz için son derece kýymetli fýrsatlardýr.

REGAÝB KANDÝLÝ

Kameri takvime göre recep ayýnýn ilk *****a gecesi, regaib kandili olarak kutlanýr. Bu kandil, üç aylar dediðimiz mübarek aylar içinde kutlanan ilk kandildir.

Regaib, kelime manasý itibariyle; çok sevilen, sayýlan, pahasý aðýr olan ihsanlar, fazilet ve bereket demektir. Ýhsan, rahmet ve affý yaðar. Peygamberimiz, bu gecede yapýlan dualarýn geri dönmeyip, kabul edileceðini þöyle buyuruyor:

�Beþ gece vardýr ki, onlarda yapýlan dualar geri dönmez. Yani kabul olur. Bunlar;

- Recebin ilk *****a gecesi,

- Þabanýn on beþinci gecesi,

- *****a geceleri,

- Ramazan Bayramý gecesi,

- Kurban Bayramý gecesi.

Kandil günü oruç tutmak, geceyi ibadetle geçirmek, bol bol Kur�an okuyup nafile namaz kýlmak çok sevaptýr.